معماری مدرن

معماری مدرنReviewed by آریانا on Sep 28Rating: 5.0معماری مدرنمبانی معماری مدرن که سبکی غالب و جهانگیر در سده 20 میلادی بوده، ریشه در تحولاتی دارد که خواستگاه آن شهر فلورانس در شمال ایتالیا حدود چهارصد سال پیش از ظهور معماری مدرن بوده است.

معماری مدرن

مبانی معماری مدرن که سبکی غالب و جهانگیر در سده ۲۰ میلادی بوده، ریشه در تحولاتی دارد که خواستگاه آن شهر فلورانس در شمال ایتالیا حدود چهارصد سال پیش از ظهور معماری مدرن بوده است.

زمینه های فکری و اجتماعی مدرنیته و تحولات آن مثل انسان گرایی، علم مداری، دین پیرایی، روشنفکری و انقلاب صنعتی هر یک در پیشبرد تفکر ذهنی مدرن و جهان مدرن نقش اساسی و تعیین کننده داشته است. تفکر مدرن برخاسته از باورهای عقلی و انسان مداری است و این تفکر از زمانی که انسان به عنوان محور سنجش تمام ارزش ها مطرح گردید، آغاز شد. انسان گرایی (اومانیسم) مبنای شکل گیری جامعه مدرن شد. دکتر هاشم آغاجری، استاد تاریخ، در تعریف مدرنیته چنین بیان می دارد: مدرنیته به عنوان یک دوران تاریخی، عصر انسان محوری است و در مقابل نگاه سنتی ما قبل خودش که عصر کلیسامحوری یا خدامحوری است قرار دارد.

در مورد تفاوت مابین دو واژه مدرنیته و مدرنیسم می توان گفت که مدرنیته وضعیت و حالتی است که در تاریخ اتفاق افتاده و نوعی نگرش به هستی و زندگی است ولی مدرنیسم ایدئولوژی و بنا به رویکردی ، فهم مدرنیته از خودش است.

رنسانس

جنبش رنسانس یک نهضت ادبی ، هنری و فلسفی بود که نقطه ی عطفی در تمدن غرب محسوب می شود و در فلورانس آغاز گردید و از آنجا به شمال ایتالیا و رم و سپس فرانسه ، اسپانیا، آلمان و سایر مناطق اروپایی غربی گسترش یافت و تا سال ۱۵۳۰ در ایتالیا ادامه پیدا کرد.

رنسانس به معنی زندگی دوباره و تجدید حیات اصول و نمادهای روم باستان است. از نظر اندیشمندان رنسانس ، عصر طلایی روم تمام شده و جای آن را دوران تاریک قرون وسطا گرفته و حال زمان روشنایی مجدد و تجدید حیات مجدد پدید آمده است. آنها دوره کلاسیک یونان و روم باستان را دوره منطق گرایی، خردورزی ، علم و زیبایی می دانستند و رجعت به آن دوره برای گریز از دوران تاریک قرون وسطا را برای خود و هم عصران خود لازم و ضروری می دانستند.

رنسانس عصر انسان گرایی، واقع گرایی و خردگرایی است و فرد و فردگرایی در عصر رنسانس اهمیت پیدا می کند و هنرمند و اثر هنری به نام هنرمند دارای ارزش می شود. در این زمان واقع گرایی در نقاشی و مجسمه سازی آغاز می شود.. در این دوره در هنر و معماری ، احجام اولیه مانند مکعب ، استوانه، کره و هرم اهمیت پیدا می کند زیرا این اشکال قابل ادراک و استنباط توسط ذهن هستند و هیچ گونه ابهامی در مورد آنها وجود ندارد. تناسبات ریاضی ، همگونی و تقارن که در هنر کلاسیک یونان و روم باستان اهمیت داشت مجددا در دوره رنسانس واجد ارزش بسیار زیاد شد. کلیساهای عصر رنسانس کاملا متقارن در نما و پلان هستند، چنانچه اگر انسان در مرکز کلیسا بایستد، از هر چهار طرف منظره ای مشابه و بدون ابهام مشاهده می کند. لذا ذکر شده که در هنر رنسانس ذهن انسان در مرکز پرگار است.

اصول فکری معماری رنسانس مجددا در معماری نئوکلاسیک غرب در قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی تقریبا همزمان با عصر قاجاریه و دو دهه ی پایانی قرن بیستم مطرح شد.

انقلاب صنعتی

در طی قرن چهارم تغییرات زیربنایی در جهان بینی دنیای غرب پدید آمد، بینش انسان غربی نسبت به خود و جهان پیرامون به طور اساسی دگرگون شد. تأکید بر قوه تفکر انسان، واقعیات عینی، کشف قوانین طبیعت و تجربه و آزمایش باعث پدید آوردن شرایطی شد که علم و به تبع آن تکنولوژی به سرعت رشد و توسعه یافت. هر تحقیق و پژوهشی باعث اختراع و اکتشاف جدیدی شد که آن نیز به نوبه خود پدیده ها و ابداعات جدیدی را به دنبال داشت.

ساخت ماشین بخار توسط جیمز وات در انگلستان باعث شد طلیعه انقلاب صنعتی و تکنولوژی مدرن ظهور کند. استفاده از نیروی بخار باعث تولید انبوه در کارخانه ها با استفاده از قدرت ماشین و انرژی گردید. کارخانجات نخ ریسی، پارچه بافی ، ابزارآلات، مصالح ساختمانی و وسایل حمل و نقل چون کشتی سازی و راه آهن و… .

ایجاد اولین خط آهن، اولین کشتی بخار، تلگراف، اختراع چراغ برق و اولین اتومبیل سوخت بنزینی از دیگر اختراعات مهم این دوران بود.

صنایع مربوط به ساختمان نیز به سرعت پیشرفت کرد. ایجاد صنعت شیشه سازی، اختراع آسانسور ، تولید تیرآهن ، فولاد و سیمان در کلیه کشورهای غربی رشد بسیار داشت.

از تبعات انقلاب صنعتی، رشد سریع شهرنشینی بود. شهرها علاوه بر تغییرات جمعیتی و اجتماعی دچار تغییرات کالبدی گسترده ای شدند. پیشرفت تسلیحات جنگی باعث از بین رفتن برج ها، دروازه ها و خندق ها در اطراف شهرها شد. هیچ پدیده ای مانند اتومبیل کالبد شهرها را تغییر نداده است. اتومبیل مقیاس شهرها را عوض کرد. مجاورت محل کار با محل زندگی، متراکم بودن ساختمان ها در مرکز شهر ، کوچه های باریک با مقیاس انسانی و مراکز محلات همه از بین رفت و مقیاس انسانی تبدیل به مقیاس اتومبیل شد.

اولین ساختمان های مدرن:

از اواخر قرن ۱۸ میلادی، به تدریج تولیدات صنعتی وارد امور ساختمانی گردید. در ابتدا تولیدات برای احداث پل ها، کارخانجات، تأسیسات بندرگاهی، سیلوهای گندم، بناهای عمومی و سپس ساختمان های مسکونی مورد استفاده قرار گرفت.

پل رودخانه سورن در انگلستان یکی از اولین نمونه های پل با مصالح مدرن یعنی تیر چدنی احداث شد. این پل دارای سی متر دهانه و پانزده متر ارتفاع بود و در زمان خود دستاورد بزرگی محسوب می شد.

پل سورن انگلستان

پل سورن انگلستان

پل ساندرلند با ۷۲ متر دهانه با تیر چدنی در انگلستان ساخته شد و پل معلق کلیفتون در بریستول انگلستان با ۲۱۴ متر دهانه ساخته شد.

پل ساندرلند با تیر چدنی در انگلستان

اسکلت فلزی به عنوان سازه ساختمان برای اولین بار در یک کارخانه ریسندگی در شرازبری انگلستان استفاده شد. در این ساختمان دیوارهای خارجی آجری و باربر بودند و از تیر و ستون چدنی برای سازه داخلی استفاده شد.

اولین نمایشگاه بین المللی در هایدپارک لندن سال ۱۸۵۱ میلادی در ساختمان عظیم قصر بلورین (Crystal Palace) توسط جوزف پاکستن برگزار شد.

نمایشگاه هایدپارک لندن ساختمان قصر بلورین

نمایشگاه هایدپارک لندن ساختمان قصر بلورین

 

این ساختمان اولین اثر معماری با مصالح کاملا مدرن یعنی آهن و شیشه بود که اجزا به صورت پیش ساخته در کارخانه تولید و در محل نصب شدند. اما پوشش سقف بنا به صورت سنتی یعنی با قوس نیم دایره اجرا شده بود. در این ساختمان با ۷۱۵۰۰ متر مربع زیر بنا بزرگترین ساختمان ساخته شده تا آن زمان بود ، انواع گل و گیاه برای بازدید به نمایش گذاشته شده بود.

ساختمان قصر بلورین

ساختمان قصر بلورین
ساختمان قصر بلورین

ساختمان قصر بلورین

نمایشگاه مهم بین المللی دیگری در پاریس به مناسبت یکصدمین سال انقلاب کبیر فرانسه برگزار شد. در بنای مهم برج ایفل و تالار بزرگ ماشین در این نمایشگاه جلب توجه می کرد. برج تمام فولادی ایفل توسط گوستاو ایفل با ۳۳۰ متر ارتفاع، بلندترین ساختمان ساخته شده تا آن دوره محسوب می شد. برج ایفل نمادی از صنعت و تکنولوژی جدید و نوید دهنده شکوفایی عصر مدرن بود. این برج هم اکنون نماد پاریس و کشور فرانسه محسوب می شود.

برج ایفل

برج ایفل

ساختمان تالار ماشین هم در نوع خود بی نظیر بود. مصالح به کار رفته در این نمایشگاه تماما مصالح جدید، یعنی شیشه و فولاد بود. دهانه وسط این بنا با خرپای فولادی به طول ۱۱۵ متر پوشیده شده بود که خود رکوردی استثنایی در صنعت ساختمان بود. مهندس معمار آن فردیناند دوترت و مهندس سازه آن کنتیمن بود.

ساختمان تالار ماشین

ساختمان تالار ماشین

برگرفته از کتاب : مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب دکتر وحید قبادیان

۲ نظر

پاسخ دهید