آموزش برنامه نویسی ، اموزش برنامه نویسی اندروید

تبلیغات

دسته‌ها


آشنایی با معماری کاروانسراهاReviewed by آریانا on Aug 10Rating: 5.0آشنایی با معماری کاروانسراهااز نظر معماری، کاروانسراهای ایران متنوع بوده، معماران ایران از طرح ها و نقشه های گوناگون برای ایجاد کاروانسراها استفاده کرده اند.

آشنایی با معماری کاروانسراها

از بررسی کاروانسراهای ایران چنین برمی آید که اساس معماری ایران، مانند سایر بناها، تابع شیوه، سنت و سبک رایج زمان بوده است. کاروانسراهای پیش از اسلام نیز تابع شیوه معماری زمان خود است، ولی شیوه معماری ، محل و منطقه، مصالح ساختمانی و موقعیت جغرافیایی نقش مؤثری در ایجاد این گونه بناها داشته است.

شیوه ساختمان و معماری کاروانسراها از ابتدا تحولات زیادی نداشته و معمولا سبک بنای آنها همان باره بندها و اتاقهایی است که پیرامون حیاطی محصور ساخته می شد. ولی در طرح و خصوصیات هر کدام ویژگی هایی به چشم می خورد ، چنانکه انواع ساباط ساده تا کاروانسراهای بزرگ با طرح های جالب معماری در سراسر ایران پراکنده است. ساختمان کاروانسراها معمولا دارای حصاری است که در گوشه و گاهی در میان اضلاع پیرامونی حیاط ساخته می شد ، پشت انها اصطبل قرار داشت و درب ورودی اصطبل ها د رچهارگوشه داخلی بنا قرار داشته ، گاهی به ایوان حیاط باز می شده است. آثاری که از کاروانسراهای کهن به دست آمده، نشان می دهد که اتاق ها بی واسطه با حیاط ساخته می شده اند. ولی در دوران بعد ایوانی نیز بر آنها افزوده اند.

کاروانسراهای ساخته شده در دشت ها عموما یک طبقه اند. ولی در بعضی از آنها روی دروازه ورودی و روی ایوان جهت مقابل ورودی، اتاق یا اتاق هایی برای نگهبانی کاروانسرادار یا مأمورین ساخته می شده است، ولی کاروانسراهای تجاری داخل شهرها عموما دو طبقه اند.

در دو طرف دروازه ورودی داخل کاروانسراها نیز معمولا اتاقهایی برای پاسداران و کاروانسرادار ساخته می شده است.

معمولا هر کاروانسرا دارای چاه آب و آب انباری است که گاهی در وسط کاروانسرا و زمانی خارج از محوطه جهت تأمین آب مورد نیاز مسافران ساخته شده است. مثلا آب انبارهای کاروانسراهای خلیج فارس همه در بیرون از بنا قرار دارند، در حالی که در مناطق مرکزی عموما در داخل کاروانسرا ساخته شده اند.

نکته جالب اینکه در تعدادی از کاروانسراها برای رفع نیازمندی های مسافرین، نانوایی، قصابی، آسیاب ، مسجد و دکانی برای خرید و فروش کالاهای کاروانی وجود داشت. برای مثال کاروانسرای دیرگچین در جنوب تهران در حاشیه کویر و کاروانسرای مهیار واقع در جاده اصفهان – شیراز .

کاروانسرای دیرگچین

کاروانسرای دیرگچین

کاروانسراهای حاشیه کویر و نواحی مرکزی ایران عموما دارای بادگیر است که در فصل تابستان اتاق های کاروانسرا را خنک می کند. بادگیرها عموما در جبهه مقابل دروازه ورودی روی ایوان ها ساخته می شده اند، مانند رباط زین الدین در جاده یزد-کرمان و کاروانسرای جوکار در نزدیکی طبس.

در بسیاری از کاروانسراها به خصوص از دوره صفویه به بعد ، بخاری دیواری یا مکانی برای افروختن آتش تعبیه شده است. محل بخاری های دیواری در اتاق ها یا محل های سرپوشیده بیرون اتاق ها بود. همچنین بخاری های مرتفعی در اصطبل ها برای گرم شدن حیوانات ایجاد می شده است که جای آن اغلب در پشت دیوار اتاق های مسکونی بوده است. در کاروانسراهای کوهستانی اهمیت بخاری به حدی بوده است که محل وسیعی را برای قرار دادن آتش و بخاری انتخاب کرده اند. آبرزگاه ها معمولا در گوشه حیاط کاروانسرا و در زیر یا داخل برج ها ساخته می شده است. مصالح ساختمانی اصلی بنای کاروانسراها در ایران از سنگ و آجر بوده است.

کاروانسرا

سنگ به دو صورت مورد استفاده قرار می گرفت. در بعضی موارد سنگ ها کاملا استادانه تراش داده می شد و در برخی اوقات از قطعات کوچک سنگ های نتراشیده استفاده می کرده اند. در بعضی نقاط نیز از تلفیق سنگ و آجر ، پی بنا را می ساخته اند. نمای خارجی و داخلی عموما از آجر بوده است. در برخی از کاروانسراها از خشت یا بلوک های خشتی استفاده می شده است.

سقف اغلب کاروانسراهای ایران نوک تیز و شیب دار است. پشت بام ها بیشتر مسطح و با شیب کم ساخته شده اند. در قسمت هایی که اتاق های بزرگ دارند سقف ها شکل قوسی دارند.

آب باران با ناودان هایی که در روی دیوار خارجی کاروانسرا ساخته می شد به بیرون از کاروانسرا هدایت می گردید، ولی در بعضی از کاروانسراها ناودان هایی نیز مشاهده شده که در دیوارهای حیاط داخلی کار گذاشته شده است.

تمامی درها و پنجره ها و تورفتگی دیوارهای حیاط ها، اتاق ها و ایوان ها در زمان صفویه با سقف هلالی ساخته شده اند.

بسیاری از کاروانسراها ، همانند بناهای مذهبی هم دوره خود، دارای تزئینات معماری ، مانند آجرکاری ، کاشیکاری ، گچبری و سنگ کاری هستند. تزئینات عموما در نمای خارجی کاروانسراها در قسمت دروازه ورودی ، طاق نماها و ایوان ها به کار می رفته است. از کاروانسراهایی که دارای تزئینات جالب توجهی هستند، می توان رباط شرف، رباط چاهه ، مهیار ، رباط سپنج و کاروانسرای گز را نام برد.

رباط شرف

رباط شرف

از نظر معماری، کاروانسراهای ایران متنوع بوده، معماران ایران از طرح ها و نقشه های گوناگون برای ایجاد کاروانسراها استفاده کرده اند. تنوع طرح ها و نقشه های کاروانسراهای ایران ایجاب می کند که این کاروانسراها به گرو ههای مختلف تقسیم شوند و خصوصیات و ویژگی های هر گروه جداگانه مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد.

برگرفته از مطالب کتاب: “معماری ایران، دوره اسلامی” نوشته محمد یوسف کیانی

مشخصات

دانـــــلود

  • 127

برچسب ها

مطالب پیشنهادی ما

دیدگاه های شما

پاسخ دهید

فرادرس، بزرگ ترین دانشگاه آنلاین ایران
آموزش مبانی برنامه نویسی
آموزش جاوا
آموزش سی شارپ
آموزش شی گرایی در سی شارپ
آموزش ویژوال بیسیک دات نت
آموزش PHP
آموزش پایتون
آموزش برنامه نویسی C
آموزش برنامه نویسی C++
آموزش برنامه نویسی اندروید
آموزش وردپرس
آموزش برنامه نویسی