معماری و نهضت هنر نو- قسمت اول

معماری و نهضت هنر نو- قسمت اولReviewed by آریانا on Oct 25Rating: 5.0معماری و نهضت هنر نوهنر نو نام مغازه ای بود که طراحی داخلی ان توسط معمار بلژیکی، وان دوولد، انجام شده بود

نهضت هنر نو (Art Nouveau) نام سبکی در اروپا بود که ابتدا در هنرهای تزیینی مانند طراحی پارچه ، تولید کتاب و مبلمان از دهه ۱۸۸۰ آغاز گردید و سپس در زمین های دیگر هنرهای تزیینی همچون گرافیک، نقاشی، طراحی داخلی ، پیکرتراشی و حتی عکاسی ظهور نمود. در معماری این سبک از اوایل دهه ۱۸۹۰ آغاز و تا سال ۱۹۱۰ ادامه داشت.

هنر نو نام مغازه ای بود که طراحی داخلی ان توسط معمار بلژیکی، وان دوولد، انجام شده بود و در سال ۱۸۸۵ در پاریس گشایش یافت. نام این مغازه به سبکی تعلق گرفت که به جای تقلید از گذشته در پی ابداع احجام و فرم های جدید بود. چون همان طور که می دانید سبک های مختلف معماری از قبیل نئوکلاسیک و رمانتیک در قرن ۱۹، تقلید از گذشته را سرلوحه کار خود قرار داده بودند.

پیروان هنر نو برای اولین بار در اروپا به جای الهام از گذشته، توجه به آینده و تکنولوژی و ابداعات جدید را سرلوحه کار خود قرار داده بودند.این معماران از مصالح مدرن مانند چدن، آهن، فولاد و بتن استفاده می کردند ولی ظاهر کلی و جزئیات ساختمان را با تزیینات فرم های طبیعی و گیاهی شکل می دادند. زمینه های فکری این سبک در سبک هنرها و صنایع دستی نیمه قرن ۱۹ در انگلستان یافت می شود.

این سبک در انگلستان به نام سبک مدرن، در فرانسه به نام هنرنو و یا سبک گیومارد، در آلمان به نام سبک جوان (نشریه جوان نام مجله ای در آلمان بود که مبلغ این سبک بود)، در ایتالیا سبک آزاد، در اسپانیا مدرنیسم و در اتریش سبک جدایی (به دلیل جدایی معماران این سبک از معماران تاریخ گرا در اتریش) خوانده می شد.

اصول فکری پیروان این نهضت:

  • انتقاد شدید از اشیاء و مکتب های تقلیدی
  • جدایی از گذشته
  • ابداع فرم های جدید
  • هنرمناسب زمان
  • استفاده از تولیدات مدرن (فلز) برای اسکلت ساختمان و تزیینات
  • استفاده از تزیینات و فرم های طبیعی و رمانتیک.

ویکتور ارتا اولین معمار معروف این سبک محسوب می شود. او در دهه ۱۸۹۰ ساختمانهایی با دیوارهای سنگی، ستونهای چدنی، نرده های آهنی و تزیینات روی کف، دیوارها، سقف و حتی چارچوب بازشوها و لوسترها همه به صورت فرم های نرم و سیال و در هم تنیده در بلژیک ساخت.

او در خانه تاسل در بروکسل نه تنها ستون های آهنی را که طبقه دوم را نگه می داشتند به نمایش گذارد بلکه فرم آن را به صورت ساقه گیاهی درآورد که به انفجاری از پیچک های در هم فرورفته در محل اتصال با عناصر سازه ای دیگر ختم می شد. در راه پله ی این خانه همه ی عناصر ساختمان مانند نرده ها، ستونها، پله ها، لوسترها و سطوح کف و دیوارها به صورت نرم و شاعرانه ای در حال حرکت و وزیدن هستند.

خانه تاسل بروکسل
خانه تاسل بروکسل

هکتور گیومارد معمار نامی این سبک در فرانسه، تحت تأثیر ارتا قرار گرفت و با ارزش ترین کار او در چارچوب این نهضت، طراحی سردرهای ورودی متروی پاریس است.

در ورودی آپارتمان کستل برانگر پاریس طراح گیومارد
در ورودی آپارتمان کستل برانگر پاریس طراح گیومارد

چارلز رنه مکنتاش معمار، نقاش و طراح مبل، در انگلستان تحت تأثیر این سبک، مدرسه هنر گلاسکو را در اسکاتلند که نمادی زیبا از سبک هنر نو است، طراحی کرد.

در اتریش طلایه دار این سبک اتو واگنر و شاگردانش جوزف البریش و جوزف هافمان بودند.  طرح های این سه به طرح های مکنتاش بیشتر شباهت دارد تا طرح های منحنی وار ارتا و گیومارد.

خلاق ترین معمار این سبک آنتونی گادی بود که معتقد بود در طبیعت هیچ خط مستقیمی وجود ندارد هیچ گاه در طرح هایش خطوط مستقیم چه در طرح کلی و چه در جزئیات آن دیده نمی شود. گادی معمار معروف این سبک است ولی کارهایش فراتر از ان سبک هستند. گادی تاریخ گرا بود و از منابع و اشکال تاریخی در طرح های خود استفاده می کرد ولی کارهایش هیچگاه تقلید صرف از گذشته نبود بلکه همواره گذشته را به صورت جدید و بدیع و با طرح ها و جزئیات نوظهور اجرا می کرد. به همین دلیل گادی پدر معماری پست مدرن محسوب می شود و کارهای او منبع الهام معماران پست مدرن بوده است.

نهضت هنر نو در اوج اقتدار سبک های تاریخ گرایی همچون نئوکلاسیک، رومانتیک و التقاط گرایی در اروپا ظاهر گردید. این نهضت روشی را در اروپا پایه ریزی کرد که پس از چندین قرن به جای نگاه به گذشته به عنوان منبع الهام، عنایت به تکنولوژی زمان و آینده نگری را مورد توجه قرار داده بود و به همین دلیل از زیرشاخه های معماری مدرن محسوب می شود اگرچه در سبک هنرنو از تزیینات به افراط استفاده می شد.

نهضت هنر نو معماری
نهضت هنر نو معماری

در ایران بهترین نمونه های هنر نو را می توان در ساختمان های طراحی شده توسط وارطان آوانسیان، معمار ارمنی دوره پهلوی اول و دوم در تهران مشاهده نمود.

ادامه دارد…

مطالب برگرفته از: مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب دکتر وحید قبادیان

 

پاسخ دهید